Гиёҳвандлик – аср вабоси ва ислом дини нуқтаи назаридан ечим
26 июн 2025 й.
195 марта ўқилди.
Гиёҳвандлик – аср вабоси ва ислом дини нуқтаи назаридан ечим
Бисмиллаҳир роҳманир роҳийм
Гиёҳвандлик замонамизнинг энг хавфли ваболаридан бири бўлиб, у нафақат инсоннинг жисмоний саломатлигини, балки руҳий ҳолатини, оиласини, жамиятни ва энг муҳими, Аллоҳ билан алоқасини ҳам барбод қилади. Ислом дини бу иллатга қарши қатъий позицияга эга бўлиб, инсонни бу балодан сақланишга ва тўғри йўл топишга ундайди. Бугун ушбу мавзуни Ислом нуқтаи назаридан ёритиб, гиёҳвандликнинг зарари ва ундан қутулиш йўллари ҳақида сўз юритамиз.
Гиёҳвандлик – инсониятга таҳдид
Гиёҳвандлик – бу инсоннинг нафсига бўйсуниб, ақл ва руҳини заифлаштирадиган, ҳаётини вайрон қиладиган оғир гуноҳдир. Бу нафақат жисмоний касаллик, балки маънавий ва ижтимоий фалокатдир. Гиёҳванд моддалар инсонни ўзига қарам ҳолатга келтириб, уни Аллоҳнинг берган неъматлари – ақл, ирода ва соғлиқдан маҳрум қилади. Аллоҳ таоло Қуръони Каримда шундай дейди:
“Эй имон келтирганлар! Албатта, шароб, қимор, бутлар ва (фол очиш учун) чўплар – бу шайтоннинг ифлос ишларидандир. Бас, ундан сақланинг, шояд нажот топсангиз!” (Моида сураси, 90-оят).
Бу ояти каримада шароб ва бошқа зарар келтирувчи нарсалар ҳаром қилинган. Гиёҳванд моддалар ҳам шароб каби инсон ақлини заифлаштиради ва шайтоннинг йўлига етаклайди. Улар инсонни Аллоҳнинг йўлидан, солиҳ амаллардан ва ўз оиласи, жамиятига хизмат қилишдан узоқлаштиради.
Гиёҳвандликнинг зарари
1. Жисмоний зарар: Гиёҳвандлик инсон танасини заифлаштиради, ички органларни зарарлайди, умрни қисқартиради. Аллоҳ таоло инсон танасини амонат сифатида берган, уни сақлаш ҳар бир мусулмоннинг бурчидир. Қуръонда: “Ўзингизни ўлдирмангиз, албатта, Аллоҳ сизларга нисбатан меҳрибондир” (Нисо сураси, 29-оят) деб айтилади. Гиёҳвандлик эса инсонни аста-секин ўз қўли билан ўзини ўлдиришга олиб келади.
2. Руҳий зарар:
Гиёҳвандлик инсонни иймон нуридан маҳрум қилади. У намозни тарк этишга, гуноҳ йўлига киришга ва шайтоннинг васвасаларига осонликча берилишга сабаб бўлади. Аллоҳнинг зикридан узоқлашган юрак қоронғулашади.
3. Ижтимоий зарар: Гиёҳвандлик оилаларни бузади, болаларни етим қолдиради, жамиятда адоват ва низоларни келтириб чиқаради. Гиёҳванд одам ўз оиласига меҳр бермайди, ўғрилик, ёлғон ва бошқа гуноҳларга қўл уради.
4. Иқтисодий зарар: Гиёҳвандлик инсонни ишсиз, мол-мулксиз ва қарзга ботган ҳолда қолдиради. Бу эса жамиятнинг иқтисодий барқарорлигига путур етказади.
Исломда гиёҳвандликка қарши кураш
Ислом дини гиёҳвандликка қарши энг муҳим қурол – бу иймон, тақво ва илмдир. Қуйида Ислом асосида бу иллатдан сақланиш ва ундан қутулиш йўлларини кўриб чиқамиз:
1. Иймонни мустаҳкамлаш: Аллоҳга бўлган иймон инсонни ҳар қандай гуноҳдан сақлайди. Намоз, зикр ва Қуръон тиловати инсон қалбини поклайди, шайтоннинг васвасаларидан ҳимоя қилади. Расулуллоҳ (с.а.в.) шундай деганлар: “Кимки Аллоҳни ва охират кунини эсласа, у ҳар қандай ёмонликдан сақланади.”
2. Таълим ва тарбия: Ёшларни гиёҳвандликнинг зарарлари ҳақида огоҳлантириш, уларга тўғри тарбия бериш муҳимдир. Ота-оналар ва жамоат фарзандларимизни яхши дўстлар, солиҳ муҳит ва фойдали машғулотлар билан банд қилишлари керак. Расулуллоҳ (с.а.в.) айтдилар: “Ҳар бир инсон ўз дўстининг йўлида бўлади, шунинг учун дўст танлашда эҳтиёткор бўлинг.”
3. Ҳаромдан сақланиш: Исломда ҳаром деб эълон қилинган ҳар бир нарса инсон учун зарарли эканлигини унутмаслик керак. Гиёҳванд моддалар ақлни заифлаштирувчи нарса сифатида ҳаромдир. Мусулмон ўзини ҳаромдан сақлаши, нафсини тийиши керак.
4. Жамиятнинг масъулияти: Масжидларда, мактабларда ва жамоат жойларида гиёҳвандликка қарши тарғибот ишларини кучайтириш лозим. Ҳар бир мусулмон ўз атрофига яхшилик тарғиб қилиши, гуноҳдан қайтариши керак.
Аллоҳ таоло шундай дейди: “Сизлардан яхшиликка буюрувчи, ёмонликдан қайтарувчи бир жамоа бўлсин!”(Оли Имрон сураси, 104-оят).
5. Тавба ва Аллоҳга қайтиш: Агар кимдир гиёҳвандлик иллатига мубтало бўлиб қолган бўлса, ундан қутулишнинг йўли – чин дилдан Аллоҳга тоба қилишдир. Аллоҳ Таоло Ўз бандаларига шундай мурожаат қилади: “Эй бандаларим, гуноҳ қилганлар! Аллоҳнинг раҳм-шафқатидан умидингизни узманг. Албатта, Аллоҳ барча гуноҳларни мағфират қилур”(Зумар сураси, 53-оят). Тавба қилган инсон Аллоҳнинг ёрдами билан бу иллатдан халос бўлиши мумкин.
Амалий маслаҳатлар
- Фойдали муҳит танланг: Ёмон одатларга йўл қўядиган муҳитдан узоқлашинг, масжид ва илмий муҳитларга яқин бўлинг.
- Спорт ва фойдали машғулотлар: Ёшларни спорт, ўқиш ва бошқа фойдали ишларга жалб қилиш уларни ёмон йўлдан сақлайди.
- Оила ва жамоат ёрдами: Оилада меҳр-оқибатни ошириш, жамоат сифатида бир-биримизга ёрдам бериш гиёҳвандликка қарши курашда муҳимдир.
Хулоса
Азиз биродарлар, гиёҳвандлик замонамизнинг энг катта ваболаридан биридир. Аммо Ислом дини бизга бу иллатга қарши курашиш учун энг муҳим қуролларни – иймон, илм ва солиҳ амални берган. Келинг, ўзимизни, фарзандларимизни ва жамиятимизни бу балодан сақлайлик. Аллоҳ таоло барчамизни тўғри йўлдан адаштирмасин ва Ўзининг раҳмати билан барча ёмонликлардан асрасин. Амин!
Абдурауф Деҳқонов,
Пешку тумани Абдуззоҳир жоме масжиди имом хатиби
