ДИНИЙ МАЗМУНДАГИ МАТЕРИАЛЛАРНИ ТАЙЁРЛАШ, ОЛИБ КИРИШ ВА ТАРҚАТИШНИНГ ҲУҚУҚИЙ ТОМОНЛАРИ
12 феврал 2025 й.
325 марта ўқилди.
ДИНИЙ МАЗМУНДАГИ МАТЕРИАЛЛАРНИ ТАЙЁРЛАШ, ОЛИБ КИРИШ ВА ТАРҚАТИШНИНГ ҲУҚУҚИЙ ТОМОНЛАРИ
Ўзбекистон Республикаси ҳудудида диний мазмундаги материалларни тайёрлаш, олиб кириш ва тарқатиш соҳасида ҳуқуқий тартибга солиш, ижтимоий-сиёсий барқарорликни сақлаш ва жамиятда диний бағрикенглик муҳитини таъминлашда муҳим аҳамиятга эга. 2022 йил 14 апрелда қабул қилинган Вазирлар Маҳкамасининг 180-сонли қарори бу борада аниқ меъёрлар белгилаб берган муҳим ҳужжатдир. Ушбу қарорга асосан диний мазмундаги материалларни тартибга солиш, уларни экспертизадан ўтказиш ва тарқатишдаги қонунчилик асосларини белгилайди.
Мақолада ушбу қарорнинг мазмуни, унинг ижтимоий аҳамияти ва амалиётга жорий этилиши билан боғлиқ асосий жиҳатлар таҳлил қилинади.
180-сонли қарор, аввало, диний мазмундаги материалларнинг Ўзбекистон Республикаси ҳудудида тарқатилишини тартибга солиш орқали жамиятда турли таҳдидларнинг олдини олиш мақсадида қабул қилинган. Ушбу қарор қуйидаги вазифаларни ўз ичига олади:
Тартибга солиш: Диний мазмундаги материалларни тайёрлаш, олиб кириш ва тарқатишни ҳуқуқий назорат остида амалга ошириш.
Экспертиза ўтказиш: Диний мазмундаги материалларнинг қонунийлигини ва уларнинг жамият хавфсизлигига таъсирини баҳолаш.
Ижтимоий барқарорликни таъминлаш: Мазкур қарор диний мазмундаги материаллар орқали жамиятда турли можаролар ёки низолар келиб чиқишининг олдини олишга хизмат қилади.
Қарорда диний мазмундаги материалларни тайёрлаш, олиб кириш ва тарқатиш тартиби аниқ белгиланган. Бунинг учун махсус экспертиза талаб этилади. Қарорда қуйидагилар назарда тутилган:
Таърифлар: Диний мазмундаги материалларга китоблар, брошюралар, видео материаллар, интернет сайтларидаги маълумотлар, аудиофайллар ва шу каби турли манбалар киради.
Ваколатли орган: Материалларни экспертизадан ўтказиш ва улар бўйича хулоса бериш Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Дин ишлари бўйича қўмитаси томонидан амалга оширилади.
Экспертиза жараёни: Материаллар аввал экспертлар томонидан кўриб чиқилади, уларнинг мазмуни қонунчилик талабларига мувофиқлиги текширилади. Ижобий хулоса берилган тақдирда, материалларни тарқатишга рухсат берилади.
Ушбу қарорнинг амалиётга жорий этилиши қатор ижобий натижаларни берди. Жумладан:
Диний бағрикенгликни мустаҳкамлаш: Ҳар қандай диний материал жамиятда можаро келтириб чиқармайдиган, бағрикенглик тамойилларига мувофиқ бўлиши таъминланди.
Радикал ғояларнинг олдини олиш: Қарор радикал мазмундаги материалларнинг тарқалишини чеклаб, жамият хавфсизлигини таъминлашга ҳисса қўшди.
Ижтимоий мувофиқлик: Диний материаллар тарқатиш жараёнида давлат органлари билан ҳамкорлик механизми мустаҳкамланди.
180-сонли қарор Ўзбекистон Республикасида диний мазмундаги материалларни назорат қилиш ва уларнинг қонунчиликка мувофиқлигини таъминлашда муҳим ҳуқуқий асосдир. Ушбу қарор жамиятда тинчлик ва барқарорликни сақлашга, бағрикенглик муҳитини мустаҳкамлашга хизмат қилади. Шу билан бирга, диний соҳадаги шаффофликни ошириш ва давлат билан фуқаролик жамияти ўртасидаги ҳамкорликни кучайтиришда муҳим қадамдир. Қарорнинг изчил ижроси нафақат диний соҳада, балки умумий ижтимоий барқарорликка ижобий таъсир кўрсатади.
Муҳаммад Ачилов
ЎМИ Бухоро вилояти вакиллиги ҳуқуқшуноси
«орқага
