ИСРОФДАН САҚЛАНИНГ
24 апрел 2026 й.
477 марта ўқилди.
ИСРОФДАН САҚЛАНИНГ
Бугунги тезкор ва истеъмолга йўналтирилган замонда инсон кўпинча ўз эҳтиёжидан ортиқча сарф-харажат қилишга мойил бўлиб қолмоқда. Бу ҳолат нафақат иқтисодий муаммоларга, балки маънавий заифлашувга ҳам олиб келади. Исроф — бу Аллоҳ берган неъматларни қадрламаслик, уларни беҳуда ва ўйламасдан сарфлашдир. Шунинг учун ҳар бир инсон ўз ҳаётида меъёрни сақлаши, исрофдан йироқ бўлишга ҳаракат қилиши зарур.
Ислом дини ҳамиша ўртача йўлни — меъёрни тарғиб қилади. Қуръони каримда ҳам исроф қаттиқ қораланади. Инсон еб-ичишда, кийинишда, ҳатто ибодатда ҳам ҳаддан ошмаслиги керак. Чунки ортиқчалик — бу нафснинг устун келганидан далолат беради. Нафс эса инсонни нотўғри йўлга бошлаши мумкин.
Исроф фақат пулни беҳуда сарфлаш эмас. Вақтни бекор ўтказиш, сувни ортиқча ишлатиш, овқатни ташлаб юбориш — буларнинг барчаси исрофга киради. Масалан, кўпчилик дастурхон тўла бўлишини хоҳлайди, лекин охир-оқибат овқатнинг бир қисми чиқиндига айланади. Бу эса неъматни қадрламасликдир. Ҳолбуки, дунёнинг бошқа жойларида бир бурда нон тополмаётган инсонлар бор.
Пайғамбаримиз Муҳаммад (с.а.в.) исроф масаласига алоҳида эътибор қаратганлар. Бир ҳадисда шундай дейилган: "Енглар, ичинглар, садақа қилинглар, лекин исроф ва кибрланмасдан." Бу ҳадис инсонни ҳар қандай ҳолатда ҳам меъёрни сақлашга чақирди. Демак, бойликка эга бўлиш ёмон эмас, лекин уни тўғри ишлатиш муҳимдир.
Исрофнинг яна бир салбий томони — у инсонни шукрсизликка олиб боради. Кимки борига қаноат қилмаса, у ҳар доим кўпроқни хоҳлайди ва ҳеч қачон мамнун бўлмайди. Бу эса руҳий безовталикка сабаб бўлади. Аксинча, кам билан кифояланиб, борига шукр қилган инсон қалбан бой бўлади.
Бугунги кунда реклама ва ижтимоий тармоқлар орқали одамлар кўпроқ харид қилишга ундалмоқда. “Кўпроқ ол, кўпроқ ишлат” деган тушунча кенг тарқалган. Аммо бу йўл узоқ муддатда зарар келтиради. Инсон қарзга ботади, ортиқча буюмлар йиғилади, лекин ҳақиқий бахт топилмайди. Шунинг учун ҳар бир харид олдидан ўзимизга савол беришимиз керак: “Бу нарса менга ҳақиқатан керакми?”
Исрофга қарши курашиш кичик қадамлар билан бошланади. Масалан, овқатни меъёрида тайёрлаш, сувни тежаб ишлатиш, кийимларни ортиқча харид қилмаслик. Шунингдек, вақтни ҳам тўғри тақсимлаш муҳим. Чунки вақт ҳам Аллоҳ берган энг катта неъматлардан биридир.
Донишмандлардан бири шундай деган: "Исроф қилган бой ҳам камбағал бўлади, тежаган камбағал эса бойдек яшайди." Бу ҳикмат чуқур маънога эга. Чунки ҳақиқий бойлик — бу кўп нарсага эга бўлиш эмас, балки бор нарсани оқилона ишлата билишдир.
Хулоса қилиб айтганда, исрофдан сақланиш ҳар бир инсоннинг бурчидир. Бу нафақат моддий фаровонликни таъминлайди, балки маънавий покликка ҳам олиб келади. Меъёрни сақлаган инсон ҳаётда барака топади, қалби тинч бўлади. Шунинг учун ҳар куни ўзимизни назорат қилиб, ортиқчаликдан тийилишимиз керак. Ана шунда жамиятимиз ҳам соғлом, баракали ва фаровон бўлади.
Когон тумани “Ўба чўли” МФЙ отинойиси Қурбонова Зулфия
«орқага
