Qo‘shnichilik munosabatlariga rioya qilish yurt obodligidir
12 май 2026 й.
77 марта ўқилди.
Qo‘shnichilik munosabatlariga rioya qilish yurt obodligidir
Qo‘shnichilik inson hayotidagi eng muhim ijtimoiy rishtalardan biridir. Inson o‘z qarindoshlarini uzoqda ko‘rishi mumkin, lekin qo‘shnilar har kuni yonida bo‘ladi. Shu sababli Islom dini qo‘shni haqqiga alohida e’tibor qaratadi. Bu haqda Qur'an oyatlari va Muhammad (s.a.v.) hadislarida keng bayon qilingan.
Qo‘shni haqqining ulug‘ligi Alloh taolo marhamat qiladi: “...yaqin qo‘shniga va uzoq qo‘shniga yaxshilik qilinglar...” (Niso, 36-oyat)
Bu oyatda qo‘shnichilik alohida zikr qilinishi uning naqadar muhim ekanini ko‘rsatadi. Ulamolar aytishlaricha, qo‘shni faqat yonma-yon yashovchi emas, balki atrofdagi bir necha uy egalarini ham o‘z ichiga oladi.
Hadislarda qo‘shnichilikning o‘rni Payg‘ambarimiz Muhammad (s.a.v.) dedilar: “Allohga qasamki, u mo‘min emas! Allohga qasamki, u mo‘min emas! Allohga qasamki, u mo‘min emas!”
Sahobalar: “Kim, ey Allohning Rasuli?” deb so‘rashdi.
U zot: “Qo‘shnisi uning yomonligidan omonda bo‘lmagan kishi”, dedilar.
Yana bir hadisda: “Qo‘shnisi och bo‘la turib, o‘zi to‘q yotgan kishi bizdan emas.”
Bu hadislar qo‘shniga beparvo bo‘lish iymon kamoliga zid ekanini bildiradi.
Qo‘shnining haqlari Islom ta’limotiga ko‘ra, qo‘shnining quyidagi haqlari bor:
Salom berib, holidan xabar olish
Qiyinchilikda yordam berish
Xursandchilikda sherik bo‘lish
Uning sirlarini saqlash
Ozor bermaslik (shovqin, chiqindi, haqorat va boshqalar bilan)
Zarurat bo‘lsa qarz berish yoki yordam ko‘rsatish
Hikoya: Sabr va yaxshilikning natijasi
Rivoyat qilinishicha, bir kishi doim qo‘shnisidan aziyat chekardi. Qo‘shnisi unga yomon muomala qilar, hatto eshigi oldiga chiqindi tashlardi. Shunda u kishi sabr qilib, unga yomonlik bilan javob qaytarmadi.
Bir kuni qo‘shni kasal bo‘lib qoldi. Unga hech kim yordam bermadi. Haligi sabrli inson borib, uni yo‘qladi, xizmat qildi. Shunda qo‘shni yig‘lab dedi:
“Men senga yomonlik qildim, sen esa yaxshilik bilan javob berding.”
Bu voqea insonni yaxshilik yomonlikni yengishini ko‘rsatadi.
Hikoya: Oddiy salomning qadri
Bir mahallada bir keksa ota yashar edi. Uning eng katta quvonchi har kuni qo‘shnilarining “Assalomu alaykum” deb hol-ahvol so‘rashi edi. Kunlardan bir kun hech kim kelmadi. Ota juda xafa bo‘ldi.
Ertasi kuni yosh bir bola kelib, samimiy salom berdi. Ota shunday dedi:
“Bolam, sen bugun menga dunyoning eng katta sovg‘asini berding.”
Bu hikoya oddiy e’tibor ham inson qalbini quvontirishini ko‘rsatadi.
Qo‘shnichilik odobining jamiyatdagi o‘rni
Qo‘shnichilik rishtalari mustahkam bo‘lgan jamiyatda:
nizolar kam bo‘ladi
odamlar bir-biriga ishonadi
mehr-oqibat kuchayadi
xavfsizlik va tinchlik ta’minlanadi
Aksincha, qo‘shnichilik buzilgan joyda kelishmovchilik, adovat va befarqlik kuchayadi.
Qo‘shnichilik – bu oddiy yaqin yashash emas, balki mas’uliyat, hurmat va mehrdir. Muhammad (s.a.v.) sunnatlariga amal qilib, qo‘shnilarga yaxshilik qilish orqali biz nafaqat o‘zimizni, balki butun jamiyatni obod qilamiz.
Har bir inson o‘zidan boshlasa – bir salom, bir yordam, bir yaxshi so‘z bilan – qo‘shnichilik rishtalari yanada mustahkamlanadi va jamiyatimiz yanada fayzli bo‘ladi.
Romitan tuman "Hazrati Umar" jome masjidi imom-xatibi Shirinov Abdullatif
«орқага
