“Виждон эркинлиги ва диний ташкилотлар тўғрисида”ги Қонуннинг мазмун ва моҳияти
07 август 2025 й.
431 марта ўқилди.
“Виждон эркинлиги ва диний ташкилотлар тўғрисида”ги
Қонуннинг мазмун ва моҳияти
Қонуннинг мазмун ва моҳияти
Виждон эркинлиги инсоннинг асосий ҳуқуқларидан бири бўлиб, ҳар бир шахснинг ўзига хос диний эътиқодга эга бўлиш ёки уни рад этиш, шунингдек, эътиқодини амалда қўллаш, диний ибодатларни бажариш ёки бажармаслик каби эркинлигини кафолатлайди. Ўзбекистонда бу ҳуқуқ Конституцияда мустаҳкамланган ва унинг амалга оширилишида "Виждон эркинлиги ва диний ташкилотлар тўғрисида"ги Қонун муҳим аҳамият касб этади.
"Виждон эркинлиги ва диний ташкилотлар тўғрисида"ги Қонун, биринчи навбатда, инсоннинг виждон эркинлигини таъминлаш ва диний ташкилотларнинг ҳуқуқий мақомини белгилаш мақсадида қабул қилинган. Унинг асосий вазифалари қуйидагилардан иборат:
- Инсоннинг эътиқод эркинлигини ҳимоя қилиш.
- Диний ташкилотларнинг фаолиятини тартибга солиш.
- Давлат ва дин ўртасидаги ўзаро муносабатларни мустаҳкамлаш.
- Жамиятда диний бағрикенглик ва тотувликни таъминлаш.
Қонуннинг асосий моддалари инсон ҳуқуқлари ва эркинликларини ҳимоя қилишга қаратилган бўлиб, қуйидаги муҳим жиҳатларни ўз ичига олади:
Виждон эркинлиги кафолати: Ҳар бир шахснинг диний эътиқодга эга бўлиш ёки ундан воз кечиш, шунингдек, ўз эътиқодига мувофиқ ҳаракат қилиш ҳуқуқи кафолатланади.
Давлат ва дин алоҳидалиги: Давлат диний ташкилотлардан алоҳида бўлиб, уларнинг фаолиятига аралашмайди. Бироқ, диннинг жамиятдаги ролига нисбатан ҳурмат билан ёндашади.
Диний ташкилотларнинг ҳуқуқий мақоми: Диний ташкилотларнинг рўйхатдан ўтиш тартиби, уларнинг фаолияти, молиявий манбалари ва ҳисобот бериш мажбу риятлари аниқ тартибга солинган.
Диний таълим: Диний таълим фақат белгиланган қонунчилик доирасида амалга оширилади. Норасмий диний таълим ёки мажбурий дин ўргатиш тақиқланади.
Мазкур ҳужжат нафақат фуқароларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилади, балки жамиятдаги турли эътиқод ва маданият вакиллари ўртасидаги ўзаро ҳурматни мустаҳкамлайди. У жамиятда барқарорлик ва бағрикенглик муҳитини яратишда муҳим омил ҳисобланади. Шунингдек, қонун миллий қонунчиликни халқаро ҳуқуқ стандартларига мувофиқлаштиришда, Ўзбекистоннинг дунё ҳамжамиятидаги нуфузини мустаҳкамлашда ҳам муҳим ўрин тутади.
Хулоса қилиб айтадиган бўлсак, "Виждон эркинлиги ва диний ташкилотлар тўғрисида"ги Қонун юртимизда демократия ва инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тамойилларини амалга оширишда муҳим ҳуқуқий ҳужжат бўлиб, жамиятда диний бағрикенглик, миллатлараро тотувлик ва барқарор ривожланишни таъминлашга хизмат қилади.
Муҳаммад Ачилов,
ЎМИ Бухоро вилоят вакиллиги ҳуқуқшуноси
«орқага
