ОТА-ОНАНИ ЙИҒЛАТМАСЛИК
05 январ 2024 й.
121 марта ўқилди.
ОТА-ОНАНИ ЙИҒЛАТМАСЛИК
Ҳадис илмининг султони имом Aл-Бухорий раҳматуллоҳи алайҳнинг Aл-Aдаб ал-Муфрад асарларидаги ота-она ҳаққини адо қилиш бобида келган тўртинчи ҳадис.
عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ عَمْرِو قَالَ : جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ ﷺ يُبَايِعُهُ عَلَى الْهِجْرَةِ، وَتَرَكَ أَبَوَيْهِ يَبْكِيَانِ، فَقَالَ: «ارْجِعْ إِلَيْهِمَا ، وَأَضْحِكَهُمَا كَمَا أَبْكَيْتَهُمَا
Абдуллоҳ ибн Амрдан ривоят қилинади:
“Бир одам Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига келиб, ҳижрат учун байъат қилмоқчи бўлди. У ота-онасини йиғлаган холда қолдириб келган эди. Ул зот: “Ота-онангнинг ҳузурларига қайтгин, уларни қандай йиғлатган бўлсанг, шундай қилиб кулдиргин”, дедилар”.
Ота-онани йиғлатиш уларни хафа қилиш оғир гуноҳдир. Aллоҳ таоло Ўзинг каломи Қуръони каримда шундай мархамат қилди:
وَقَضَى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِندَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُل لَّهُمَا لَّهُمَآ أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُل لَّهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا
Роббинг фақат Унинг Ўзигагина ибодат қилишингни ва ота-онага яхшилик қилишни амр этди. Агар ҳузурингда уларнинг бирлари ёки икковлари ҳам кексаликка етсалар, бас, уларга «Уфф», дема, уларга зажр қилма ва уларга карамли сўз айт! (Исро сураси, 23-оят)
Ота-онани йиғлатган, хафа қилган инсон тез гуноҳини ювмоқ учун уларни кўнгилларини кўтармоғи ва шод қилмоғи лозим. Пайғамбаримиз Муҳаммад Мустафо соллаллоҳу алайҳи васаллам саҳобаларидан Aбу Зарр розияллоҳу анҳуга шундай насиҳат қилган эдилар. “Ёмонлигинг ортидан яхшилик қилгин, қилган яхшилигинг ёмонлигингни ўчиради” дедилар. Ҳақиқатдан ҳам баъзи бир фарзандлар ота-онаси хафа қилган бўлса, тез уларни хурсанд ва шод этмоғи лозим.
Буюк уламолардан бирлари яқин кунларда бўлган бир воқеани келтирган эканлар. Бир йигит соҳил бўйида турганида, қараса бир кекса аёл денгиз томон қараб турган экан. Кўп вақт ўтса ҳамки у аёл ўрнида турган экан. Бориб кекса аёлдан хол-аҳвол сўрай, бирон бир юмушу бўлса керак. Кўп соатлардан буюн кутиб турибти деб олдига бориб салом бериб, туришлик сабабини сўраган экан.
Шунда мўътабар аёл айтган эканки: “Ўғлим мени қўйиб кетди, қайтиб келман ва сизни уйга олиб кетаман деди. Шунинг учун соҳил бўйида турибманда” дебти. Шунда ўша йигит қараса мўтабар аёлнинг қўлида бир қоғоз. У қоғоз нима? деб сўрабти. Хаёлимдан кўтарилбти ўғлим айтган эдики “Aгар сиздан келиб бирон бир киши келиб сўраса, анашу қоғозни беринг ўқисин” деди.
Бир ўқингчи деди кекса аёл. Шунда у йигит қоғозни очиб қараса ассалому алайкум деган сўз билан бошланиб “Ушбу хат кимнинг қўлига тушса онамни қариялар уйига обориб қўйсин" деб ёзилган.
Шундай бир мўтабар онани соҳил бўйига қўйиб кетган инсонга нима ҳам дейсиз. Ота-онани йиғлатиш, уларни хафа қилиш, уларни ранжитиш оғир гуноҳдир. Бу гуноҳи кабираларга киради. Шундай экан ҳар бир фарзанд ота-онасини хурсанд этмоғи, шод этмоғи керак бўлса ота-онасига қилган хизмати кўп-кўп ибодатлардан устундир. Шунинг учун ҳам Роббим Aллоҳ ота-оналаримизни дуосини олмоғини, уларга хизмат қилмоғини ҳамма фарзандга нассиб қилсин.
Жобир домла Элов
Бухоро вилояти бош имом-хатиби,
Мир Араб олий мадрасаси ректори
«орқага
